Σήμερα θα μιλήσουμε για ένα από τα πιο παράξενα και ίσως ανησυχητικά οικονομικά μυστικά του αιώνα. Όλοι έχουμε ακούσει για το Fort Knox, το θρυλικό θησαυροφυλάκιο των ΗΠΑ, όπου υποτίθεται ότι φυλάσσεται ο χρυσός του αμερικανικού κράτους. Μιλάμε για πάνω από 8.000 τόνους χρυσού – αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων – που όμως… κανείς δεν έχει δει εδώ και δεκαετίες.
Δεν έχει γίνει ποτέ πλήρης δημόσιος έλεγχος, δεν έχουν καταγραφεί οι σειριακοί αριθμοί. Αυτό που θα ακούσετε δεν είναι θεωρία συνωμοσίας. Είναι ερωτήματα που έχουν τεθεί δημοσίως από πολιτικούς, οικονομολόγους και πολίτες αλλά δεν έχουν λάβει ποτέ ουσιαστική απάντηση.
Εδώ και δεκαετίες ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ισχυρίζονται πως διαθέτουν περίπου 8.100 τόνους χρυσού. Υποτίθεται ότι αυτές οι ράβδοι φυλάσσονται σε υψηλής ασφάλειας θησαυροφυλάκια, το πιο γνωστό από τα οποία είναι το Fort Knox στο Κεντάκι. Ένα όνομα που εδώ και γενιές έχει ταυτιστεί με την απόλυτη ασφάλεια. Μόνο του λέγεται ότι φυλάσσει περίπου 4.580 τόνους, δηλαδή πάνω από το μισό του συνόλου. Το υπόλοιπο είναι κατανεμημένο μεταξύ του νομισματοκοπείου των ΗΠΑ και της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης.
Τι άλλο γνωρίζουμε για τον αμερικάνικο χρυσό; Ότι τα αποθέματα έχουν παραμείνει σχεδόν αμετάβλητα εδώ και δεκαετίες. Επίσης είναι αξιοσημείωτο πως η λογιστική τους αξία είναι σταθερά καταγεγραμμένη στα 42,22 δολάρια ανά ουγγιά. Ένας τόνος χρυσού ισοδυναμεί με 32.150,7 ουγκιές, κάτι που μας δίνει συνολική αποτίμηση μόλις 11 δισεκατομμύρια δολάρια, αντί για 782 δις
Άρα αν ο χρυσός αποτιμηθεί στη σημερινή τιμή, το Υπουργείο Οικονομικών θα μπορούσε να εκδώσει νέα πιστοποιητικά χρυσού και να μειώσει το δημόσιο χρέος;
Γιατί όχι; Ωστόσο αυτό είναι το λιγότερο. Υπάρχει γύρω από το Fort Knox ένα τεράστιο ερώτημα. Έχει δει κανείς αυτόν τον χρυσό τελευταία; Και η απάντηση είναι ένα εμφατικό ΟΧΙ!
Το μεγαλύτερο οικονομικό μυστικό του αιώνα είναι ακριβώς αυτό: ότι κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα αν ο χρυσός βρίσκεται ακόμη εκεί. Και το χειρότερο; Οι αρμόδιοι φορείς αρνούνται συστηματικά να δώσουν σαφείς απαντήσεις.
Δεν έχει υπάρξει πλήρης δημόσιος έλεγχος για πάνω από 70 χρόνια.
Από τη δεκαετία του 1950, μόνο μια μερική «επιθεώρηση» έχει πραγματοποιηθεί. Ήταν το 1974, όταν 100 μέλη του Κογκρέσου και δημοσιογράφοι επισκέφθηκαν, γα μερικές ώρες μια αίθουσα στο Fort Knox. Είδαν τις ράβδους, τις φωτογράφισαν χωρίς όμως να γίνει καταγραφή ή έλεγχος των σειριακών αριθμών ή της γνησιότητας τους. Ήταν απλώς δημόσιες σχέσεις.
Από το 1975–1981 έγιναν περιορισμένοι έλεγχοι. Ωστόσο μετά το 1981, δεν υπάρχει δημόσια αναφορά.
Η απάντηση της κυβέρνησης στις εκκλήσεις για ανεξάρτητο έλεγχο είναι… «εμπιστευθείτε μας».
Το 2017, κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρίας Τραμπ, ο τότε Υπουργός Οικονομικών Steven Mnuchin επισκέφθηκε το Fort Knox. Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη υπουργού μετά το 1948. Μετά την επίσκεψη, ο Mnuchin δήλωσε χαριτολογώντας: “Είμαι χαρούμενος που ο χρυσός είναι ασφαλής”, χωρίς όμως να δοθεί στη δημοσιότητα καμία λεπτομερής έκθεση ή επιβεβαίωση επίσημου ελέγχου.
Δεν ήταν πραγματικός έλεγχος. Δεν υπήρξαν τρίτοι παρατηρητές. Δεν έγινε καταμέτρηση ή έστω και δειγματοληπτική επαλήθευση της γνησιότητας των ράβδων.
Ο Ron Paul είναι ίσως ο πιο διάσημος Αμερικανός πολιτικός που αμφισβήτησε δημοσίως την ύπαρξη και διαχείριση των χρυσών αποθεμάτων των ΗΠΑ. Υπήρξε βουλευτής στο Κογκρέσο των ΗΠΑ για περισσότερα από 20 χρόνια και ήταν τρεις φορές υποψήφιος για την προεδρία των ΗΠΑ (1988, 2008, 2012). Έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους πιο σθεναρούς επικριτές της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve) και του σημερινού νομισματικού συστήματος.
Ο Ρον Πολ είχε καταθέσει πολλές φορές στο Κογκρέσο προτάσεις για πλήρη και δημόσιο έλεγχο του χρυσού, ιδίως τη δεκαετία του 2000. Εδώ και δεκαετίες επισημαίνει ότι κανείς εκτός κυβέρνησης δεν έχει δει τον χρυσό ή έχει επαληθεύσει την ύπαρξή του. Το 2011 κατέθεσε νομοσχέδιο ζητώντας:
- Πλήρη καταγραφή όλων των ράβδων χρυσού,
- Επιτόπια επιθεώρηση από ανεξάρτητους φορείς,
- Δημοσιοποίηση όλων των στοιχείων προς τον αμερικανικό λαό.
Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι “γίνονται τακτικοί εσωτερικοί έλεγχοι”, αλλά ποτέ δεν δόθηκε στη δημοσιότητα πλήρης αναφορά, ούτε επαληθεύτηκε το σύνολο των ράβδων κατά σειριακό αριθμό.
Ο Ron Paul έχει εκφράσει φόβους ότι:
- Ο χρυσός ίσως έχει χρησιμοποιηθεί για να καλυφθούν δημοσιονομικά ελλείμματα,
- Έχουν γίνει μυστικές ανταλλαγές (gold swaps) ή δανεισμοί σε άλλες κυβερνήσεις,
- Ορισμένες ράβδοι μπορεί να είναι ψεύτικες, δηλαδή επικαλυμμένο βολφράμιο (tungsten).
Αν και οι αρχές αρνούνται κατηγορηματικά αυτά τα σενάρια, δεν έχουν δώσει ποτέ ολοκληρωμένα στοιχεία για να τα διαψεύσουν. Εάν δεν έχουν τίποτα να κρύψουν, τότε γιατί δεν το αποδεικνύουν;” δηλώνει χαρακτηριστικά. Έλα ντε!
Γιατί έχει σημασία;
Ο χρυσός θεωρείται παραδοσιακά ασφαλές αποθεματικό. Αν αποδειχθεί πως δεν υπάρχει ή πως είναι λιγότερος από ότι δηλώνεται, η αξιοπιστία του δολαρίου θα δεχθεί σοβαρό πλήγμα και μπορεί να προκληθεί παγκόσμια νομισματική κρίση. Ένα τέτοιο σκάνδαλο θα ήταν τεράστιο με σοβαρές επιπτώσεις.
Αν η αλήθεια και η διαφάνεια είναι το ζητούμενο, μπορούμε να εμπιστευτούμε ένα νομισματικό σύστημα βασισμένο στη σιωπή και την αδιαφάνεια;
Αν το Υπουργείο Οικονομικών ήθελε, θα μπορούσε να σβήσει κάθε αμφιβολία με μια πλήρη, δημόσια, bar-by-bar καταγραφή του χρυσού, με ανεξάρτητους ελεγκτές και livestream κάμερες. Αλλά αυτό δεν συμβαίνει. Αντίθετα, ανακυκλώνεται η μόνιμη σιγή και η επίκληση στην «εθνική ασφάλεια».
Οπότε η ερώτηση γίνεται ολοένα και πιο επίκαιρη: είναι ακόμα εκεί ο χρυσός; Ο βασιλιάς είναι γυμνός;
Για τώρα, δεν υπάρχει αποδεδειγμένο στοιχείο ότι ο χρυσός λείπει. Όμως η αβεβαιότητα παραμένει. Κι αυτό από μόνο του είναι ανησυχητικό.
Πράγματι, ωστόσο θα ήθελα να σταθώ σε κάτι άλλο.
Σε μια εποχή όπου το Bitcoin προσφέρει άμεση και αδιάβλητη καταγραφή κατόχων και συναλλαγών, η μυστικότητα γύρω από το Fort Knox μοιάζει με κατάλοιπο μιας ξεπερασμένης εποχής. Ενώ ο χρυσός μπορεί να αποθηκευτεί, να κρυφτεί ή να αλλοιωθεί, το Bitcoin είναι διαφανές, αποκεντρωμένο και πλήρως ελέγξιμο από τον καθένα, σε πραγματικό χρόνο.
Η σύγκριση είναι αναπόφευκτη:
Ο χρυσός είναι σπάνιος, άφθαρτος και γνωρίζουμε δεν μπορεί να τυπωθεί παραπάνω με μια πολιτική απόφαση. Κάτι που του δίνει το απόλυτο προβάδισμα έναντι των κρατικών νομισμάτων, όπως ευρώ, δολάριο κτλ. Ωστόσο έχει και ένα τεράστιο μειονέκτημα: είναι αδιαφανής. Δεν μπορείς να δεις ποιος τον έχει, πού βρίσκεται, και σε ποια μορφή. Και εδώ αρχίζει η σύγκριση με το Bitcoin.
Σε αντίθεση με τον χρυσό, το Bitcoin υπάρχει σε ένα δημόσιο, αποκεντρωμένο καθολικό (blockchain), όπου κάθε συναλλαγή και κάθε ποσότητα μπορεί να επιβεβαιωθεί άμεσα, από οποιονδήποτε, οπουδήποτε. Δεν υπάρχουν σκοτεινά θησαυροφυλάκια, ούτε πολιτικά προσχήματα. Οι 21 εκατομμύρια μονάδες του Bitcoin είναι γνωστές, καταγεγραμμένες και μη παραποιήσιμες.
Αντίθετα με το Fort Knox, που βασίζεται στη φήμη, το Bitcoin βασίζεται σε μαθηματικά. Αντί για “εμπιστεύσου το κράτος”, λέει “επαλήθευσέ το μόνος σου”.
Ο χρυσός, είτε υπάρχει είτε όχι, έχει πάψει να είναι το σταθερό θεμέλιο που κάποτε υπήρξε. Η έλλειψη διαφάνειας, οι απουσίες ελέγχων και η πολιτική απροθυμία να γίνει ένας ανοιχτός έλεγχος, δημιουργούν κενό εμπιστοσύνης.
Άρα, σε αυτό το περιβάλλον, το Bitcoin αναδύεται όχι απλώς ως εναλλακτική επένδυση, αλλά ως εργαλείο διαφάνειας, αποκέντρωσης και χρηματοοικονομικής αξιοπιστίας.
Ίσως λοιπόν, το μεγαλύτερο οικονομικό μυστικό… ever, να μην είναι απλώς η πιθανή απουσία χρυσού από το Fort Knox. Ίσως το σημαντικότερο είναι το ότι ο κόσμος αρχίζει να αντιλαμβάνεται πως η εμπιστοσύνη δεν είναι δεδομένη. Ότι πρέπει να επαληθεύεται.
Don’t trust, verify
